Międzynarodowy krajobraz polityczny zmienia się w niespotykanym tempie, a rosnące napięcia geopolityczne są coraz bardziej kształtowane przez ceny energii i surowców krytycznych. Unia Europejska mierzy się z narastającą presją, aby nie tylko stabilizować ceny energii, ale także wzmacniać swoją strategiczną autonomię i wewnętrzną odporność. Aby sprostać zewnętrznym wstrząsom i ryzykom systemowym, Europa musi pogłębić transgraniczną integrację energetyczną, przyspieszyć elektryfikację i skoordynować decyzje inwestycyjne na poziomie UE.
Wystąpienie Andrzeja Domańskiego, Ministra Finansów i Gospodarki.
Kolejny raz przekonaliśmy się, że polityka energetyczna przestała być wyłącznie domeną sektora energii. Stała się jednym z najważniejszych czynników decydujących o tempie wzrostu gospodarczego, atrakcyjności inwestycyjnej państw i w końcu przyszłości europejskiego przemysłu. Dlatego transformację energetyczną postrzegam nie jako koszt, lecz jako koło zamachowe polskiej gospodarki, jeden z głównych motorów wzrostu w nadchodzących dekadach. Musimy pamiętać, że transformacja energetyczna nie może być prowadzona w oderwaniu od polityki przemysłowej. Bez silnego przemysłu nie będzie skutecznej transformacji. A bez skutecznej transformacji trudno będzie utrzymać konkurencyjny przemysł w Europie
– Andrzej Domański, Minister Finansów i Gospodarki.
Paulina Hennig-Kloska, Ministra Klimatu i Środowiska
Zachęceni rekomendacjami Forum Energii, pracujemy nad nową odsłoną programu – można powiedzieć nowym „Czystym Powietrzem”. Bardzo spodobała mi się nazwa „Ciepły Dom”. Aby przyspieszyć transformację gospodarstw domowych, uporządkowaliśmy program „Czyste Powietrze” i będziemy go dalej udoskonalać, tak aby docierał do jak najszerszej grupy odbiorców oraz był bardziej dostępny i prostszy w realizacji. To niezwykle potrzebne. Dziękuję Pani Prezes Forum Energii, ponieważ prace nad tym programem rozpoczęły się od naszego wspólnego spotkania. O szczegółach będziemy mogli poinformować już wkrótce
– Paulina Hennig-Kloska, Ministra Klimatu i Środowiska.
Miłosz Motyka, Minister Energii
Hasło „drill, baby, drill” nie jest hasłem na europejskie ani polskie realia. To nie jest hasło, które daje nam poczucie bezpieczeństwa. Mimo że jest często wygłaszane, bardziej w ramach politycznych spektakli niż merytorycznej dyskusji, nie odpowiada naszym uwarunkowaniom geofizycznym ani strategicznym potrzebom. Hasłem, które dziś powinno budować naszą odporność i wspierać transformację, jest elektryfikacja. Każdy kolejny kryzys to pokazuje. Żyjemy w ciekawych czasach i to właśnie powinno być dla nas wyznacznikiem, że potrafiliśmy sobie poradzić jako społeczeństwo dzięki konsekwentnie postępującej transformacji i budowaniu odporności
– Miłosz Motyka, Minister Energii.
Znajdujemy się w wyjątkowo wymagającym momencie. Od czasu eskalacji konfliktów na Bliskim Wschodzie rachunek Europy za import paliw kopalnych wzrósł o ponad 40 mld euro, a koszty te nadal rosną. Ta lekcja kryzysu jest bardzo kosztowna, ale jej przesłanie jest jednoznaczne: musimy odejść od zależności od paliw kopalnych i przyspieszyć rozwój czystej energii. Im szybciej wyciągniemy z tego wnioski i skutecznie zakomunikujemy je w Europie, tym szybciej będziemy mogli obniżyć ceny energii dla naszych obywateli
– Dan Jørgensen, Komisarz Europejski ds. Energii i Mieszkalnictwa, Komisja Europejska.
Panel I: Strategiczny kierunek dla odporności energetycznej Europy
- współpraca i redefinicja bezpieczeństwa – przedyskutowano proces odchodzenia od rosyjskich paliw kopalnych, a przedstawiciele Niemiec wskazali potencjalne obszary kooperacji z Polską, m.in. w zakresie wycofywania węgla oraz wspólnych rynków mocy,Aby zwiększyć odporność Europy i osiągnąć cele klimatyczne, potrzebna jest zarówno wspólna strategia, jak i bliższa współpraca między państwami, oparta na lepszych połączeniach infrastrukturalnych, usuwaniu barier regulacyjnych i dialogu między administracją, biznesem oraz społeczeństwem.
- rola koordynacji działań – przedstawiciele Komisji Europejskiej zwrócili uwagę na doświadczenia z projektami transgranicznymi, a Wspólnoty Energetycznej – na integrację z sąsiadami spoza UE (Ukraina, Mołdawia, Bałkany); zgodnie uznano, że nie ma odwrotu od transformacji, a kolejny kryzys musi motywować do głębszej koordynacji, np. poprzez współdzielenie rezerw i wspólne planowanie sieci,
- wąskie gardła i destabilizacja rynku – największym wyzwaniem pozostaje obniżanie cen energii przy jednoczesnej elektryfikacji, a sieci elektroenergetyczne są obecnie wąskim gardłem zmian ponieważ tempo rozwoju infrastruktury nie nadąża za tempem przyłączania nowych źródeł odnawialnych i wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną; eksperci ostrzegali przed doraźnymi krajowymi tarczami antycenowymi – choć przynoszą one chwilową ulgę, w dłuższej perspektywie psują rynek i zniechęcają inwestorów do finansowania niezbędnej elastyczności systemu.
Panel II: Wdrażanie zmian – priorytety transformacji dla Polski i UE
- koszty pod nadzorem: Wanda Buk (Doradczyni Prezydenta RP ds. Energii) podkreśliła, że tempo i koszty zmian budzą obawy społeczeństwa. Konieczne jest ciągłe monitorowanie kosztów dla odbiorców końcowych oraz projektowanie takich rozwiązań wspierających, które nie obciążą nadmiernie budżetu państwa,
- przemysł energochłonny pod presją: Mirosław Motyka (Prezes Hutniczej Izby Przemysłowo-Handlowej) wskazał hutnictwo jako lidera elektryfikacji przemysłowej, lecz zaznaczył, że bez odpowiedniej polityki cenowej dla branż energochłonnych i realnych rekompensat kosztów emisji CO2 europejski, a w tym polski przemysł straci konkurencyjność,
- finansowanie infrastruktury: Grzegorz Onichimowski (Prezes PSE) zauważył, że rynek mocy, chroniący nas przed luką mocową, generuje koszty na rachunkach odbiorców (opłata mocowa). Zaproponował, że do zdjęcia tych obciążeń z konsumentów i sfinansowania inwestycji sieciowych przydałby się unijny mechanizm typu SAFE dla energetyki.
- społeczny wymiar transformacji: Magdalena Młochowska (Dyrektorka Koordynatorka ds. Zielonej Warszawy) zwróciła uwagę na ryzyko zbytniego „spłaszczenia” debaty wyłącznie do wskaźników ekonomicznych. Dla mieszkańców miast najważniejszą korzyścią i motywacją do zmian pozostają czyste powietrze i poprawa jakości życia,
- efektywność kapitału: Grzegorz Rabsztyn (Szef Biura Grupy EBI w Polsce) przypomniał o roli Europejskiego Banku Inwestycyjnego w finansowaniu trudnych projektów (np. z Funduszu Modernizacyjnego). Wskazał na potrzebę lepszego komunikowania korzyści płynących z niskiego oprocentowania kapitału EBI, co bezpośrednio przekłada się na redukcję kosztów rozwoju sieci,
- wyzwania regulacyjne i głos rynku: Renata Mroczek (Prezeska URE) oceniła, że interwencje cenowe muszą być precyzyjnie „szyte na miarę”. Zadaniem regulatora jest godzenie interesów branży i odbiorców, którzy powinni ponosić jedynie uzasadnione koszty systemu. Ponieważ potrzeby konsumentów są zróżnicowane, pomoc finansowa nie powinna być powszechna – należy kierować ją precyzyjnie do tych, którzy jej potrzebują i nie korzystają jeszcze z innych form wsparcia.
Tobiasz Adamczewski, Wiceprezes Forum Energii
