Turów przyszłości – padły konkretne deklaracje

24 września 2026

Rok 2044 wydaje się odległy, ale zmiany w Kompleksie Turów już trwają. Spada rentowność energetyki opartej na węglu brunatnym, ograniczane są inwestycje, a uruchomiony w 2025 roku Program Dobrowolnych Odejść obejmuje kolejnych pracowników. Jednocześnie Turów nadal pokrywa około 5–6 proc. krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną i pozostaje ważnym elementem bezpieczeństwa energetycznego Polski. Jak pogodzić te dwie perspektywy i zapewnić gospodarczą przyszłość regionowi? O konkretnych rozwiązaniach rozmawiali 23 września w Łagowie przedstawiciele PGE, administracji państwowej, parlamentu, samorządów oraz eksperci. Punktem wyjścia do dyskusji podczas konferencji „Turów przyszłości”, zorganizowanej przez Stowarzyszenie Rozwoju Innowacyjności Energetycznej – STORIE i Forum Energii, był najnowszy raport Forum Energii „Iluzja 2044. Społeczna prawda o przyszłości Turowa”. PGE zapowiedziało utworzenie wspólnej grupy roboczej z przedstawicielami Subregionu Turów oraz prace nad inwestycjami obejmującymi między innymi nowe źródła energii i ciepła. Region oczekuje teraz, że deklaracje szybko przełożą się na wspólną strategię, konkretne projekty oraz nowe miejsca pracy.

Kompleks Turów – kopalnia i elektrownia – przez dekady stanowił gospodarcze serce regionu i filar bezpieczeństwa energetycznego Polski. W obliczu nowych wyzwań polityki klimatycznej, tj. spadku rentowności wytwarzania energii z węgla brunatnego oraz kierunków transformacji energetycznej państwa, wyrażonych w Krajowym Planie w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), rzeczywistość drastycznie rozmija się z deklaracjami długoletniej stabilności Turowa. KPEiK zakłada wzrost udziału OZE w produkcji energii do blisko 53% w 2030 r., przy jednoczesnym radykalnym cięciu emisji i marginalizacji węgla w miksie krajowym. Ograniczanie inwestycji, dekapitalizacja majątku czy uruchomiony w 2025 r. Program Dobrowolnych Odejść (PDO) dla pracowników to wyraźne symptomy zachodzących już zmian. Region pilnie potrzebuje realnego, spójnego planu alternatywnego rozwoju gospodarczego, który zabezpieczy miejsca pracy i zatrzyma falę depopulacji. 

Dla mieszkańców subregionu Turów praca w kompleksie energetycznym to nie tylko źródło dochodu, ale także element lokalnej tożsamości i przywiązania do miejsca. Transformacja powinna więc być prowadzona przede wszystkim dla ludzi i z ich udziałem – tak, aby dawała mieszkańcom perspektywę przyszłości w regionie, a nie zmuszała ich do szukania jej poza nim.

– powiedział Rafał Gronicz, Burmistrz Miasta Zgorzelec, Przewodniczący Komitetu Transformacji Subregionu Turów

Transformacja to nie wyłącznik, który jednego dnia przesuwamy z pozycji „węgiel” na pozycję „nowa energetyka”. To proces, który trzeba dobrze zaplanować i do którego trzeba przygotować ludzi, gospodarkę i samorządy. Dlatego trzeba zacząć działać odpowiednio wcześnie – nie wtedy, kiedy decyzje już będą zapadały i pozostanie nam jedynie reagowanie pod presją czasu, ale dzisiaj. Turów ma czas, ale Turów nie ma czasu do stracenia. W centrum tej zmiany muszą być ludzie. Sprawiedliwa transformacja musi oznaczać nowe miejsca pracy, nowe kompetencje, dobre szkolnictwo zawodowe, możliwość przekwalifikowania i wsparcie lokalnych firm. Nie powinniśmy myśleć wyłącznie o tym, jak zastąpić miejsca pracy, które mogą kiedyś zniknąć. Powinniśmy myśleć o tym, jak stworzyć miejsca pracy nowoczesne, stabilne i dobrze płatne. Celem nie powinno być zarządzanie schyłkiem, ale zaprojektowanie kolejnego etapu rozwoju tego regionu.

– powiedziała Monika Wielichowska, Wicemarszałek Sejmu RP

Ludziom trzeba mówić prawdę. Nie można oszukać ekonomii ani udawać, że zmiany nie mają kosztów. Transformację trzeba planować z wyprzedzeniem i prowadzić wspólnie z mieszkańcami, traktując ich podmiotowo, a nie przedmiotowo.

– dodał Janusz Steinhoff, były poseł do Sejmu RP i były wicepremier i minister gospodarki

Nie zabrakło również danych, analiz i wyliczeń dotyczących bieżącego poziomu wydobycia oraz prognoz na kolejne lata. Szczegółową analizę przedstawił Herbert Gabryś, były poseł i wiceminister przemysłu ds. energetyki, obecnie niezależny ekspert (prezentacja dostępna do pobrania na stronie wydarzenia). 

Nawiązana podczas wydarzenia, na razie nieformalna, współpraca różnych grup interesariuszy, pozwala wierzyć w kontynuację działań i skuteczne wypracowanie alternatywnej strategii rozwoju. 

PGE ma w swoim statucie odpowiedzialność za bezpieczeństwo energetyczne kraju i tego zobowiązania nie zmieniamy. Turów nadal jest bardzo ważnym elementem tego bezpieczeństwa – odpowiada za około 5–6 proc. zapotrzebowania na energię elektryczną. Jednocześnie musimy patrzeć na przyszłość regionu szerzej niż tylko przez pryzmat kopalni i elektrowni. Porozumieliśmy się co do dalszych działań PGE GiEK i subregionu. Zawiążemy grupę współpracy, która będzie wspólnie pracować nad konkretnymi rozwiązaniami dla przyszłości regionu. Chcemy przygotować inwestycje zwiększające elastyczność systemu, m.in. bloki gazowe.

– powiedział Dariusz Lubera, Prezes Zarządu PGE Polska Grupa Energetyczna

Prezes Zarządu PGE zadeklarował również, że:

W tym roku chcemy również podjąć decyzję dotyczącą nowej ciepłowni, z perspektywą realizacji do końca marca 2028 roku. Badamy także lokalizacje pod nowe, zeroemisyjne źródła energii i technologie. Jeśli technologia SMR będzie się rozwijać i stanie się możliwa do wdrożenia, chcemy, żeby ten region był jednym z pierwszych miejsc, gdzie zostanie zastosowana – być może znacznie wcześniej niż w 2044 roku.

– Dariusz Lubera, Prezes Zarządu PGE Polska Grupa Energetyczna

Przedmiotem spotkania była weryfikacja deklaracji i planów przyszłości kompleksu. Zamiast przygotowywać się do zmian z wyprzedzeniem, społeczności lokalne mierzą się z rosnącą niepewnością.  

Dziś region ma kilka strategii dotyczących swojej przyszłości, ale brakuje nam wspólnego kierunku działania. Ten obszar nie został objęty Funduszem na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, m.in. ze względu na przedłużenie funkcjonowania kompleksu Turów. Dziś słyszymy, że tego funduszu w przyszłości już nie będzie, ale pewna pula środków zostanie przeznaczona na subregiony. Potrzebujemy przede wszystkim wizji przyszłości, którą mieszkańcy zobaczą i w którą będą mogli uwierzyć. Bez niej młodzi ludzie będą wyjeżdżać, a nikt nie będzie chciał tu wracać.

– dodał Cezary Przybylski, Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Dolnośląskiego

Potrzebujemy jednego, konkretnego dokumentu – strategii dla regionu, który powinien powstać jeszcze w tym roku. Cieszę się, że PGE aktywnie włącza się w te prace. Pieniądze z ETS muszą wrócić do regionu i wspierać jego transformację. Rozmawiamy już w tej sprawie z NFOŚiGW. Ważnym źródłem finansowania mogą być również inwestycje z Funduszu Modernizacyjnego, którego beneficjentem może być PGE. Chodzi o to, żeby dostępne środki przełożyć na konkretne inwestycje i nowe perspektywy dla regionu.

– podsumowała Joanna Tokarczuk, Prezeska Stowarzyszenia Rozwoju Innowacyjności Energetycznej – STORIE

Mamy około 250 mln ton węgla i wybudowany blok za około 5 mld zł. Nie możemy tego zmarnować. Są tu inwestycje, które mają ekonomiczne uzasadnienie i które powinniśmy rozwijać wspólnie z PGE, wykorzystując potencjał, który już mamy. Musimy jednak pamiętać, że energia jest produktem i musi być konkurencyjna cenowo. Nasz kompleks nie utrzyma już tak dużego zatrudnienia jak dotychczas, dlatego równolegle musimy myśleć o nowych inwestycjach i miejscach pracy. Potrzebujemy wspólnego zespołu projektowego „Turów przyszłości” (szczegóły projektu dostępne w prezentacji udostępnionej na stronie wydarzenia), z udziałem PGE, samorządów, ekspertów, strony społecznej, PSE i rządu, który wypracuje kierunek rozwoju, przygotuje studium i pomoże znaleźć finansowanie.

– dodał Albert Gryszczuk, Prezes Zarządu Fundacji Rozwoju Regionalnego

Zależy nam na dialogu opartym na danych i aktywnym udziale wszystkich stron w procesie zmiany. Kompleks Turów może być inicjatorem dywersyfikacji energetycznej i gospodarczej regionu. Przy otwartej postawie PGE deklarujemy wsparcie dla dalszych, konkretnych i dynamicznych działań na rzecz subregionu. W ramach programu „Ludzie, Miasta, Regiony” prowadzimy zarówno analizy, jak i działania w terenie – z ludźmi i dla ludzi.

– powiedziała Magdalena Chawuła, Dyrektorka programu Ludzie, Miasta, Regiony w Forum Energii

Ważnym głosem w dyskusji była perspektywa organizacji pozarządowych i lokalnych liderów transformacji, którzy na co dzień będą koordynować współpracę samorządów, biznesu i nauki w ramach Komitetu Transformacji Subregionu Turów.  

W debacie szeroko poruszono również kwestie polityczne i rządowe – rolę państwa w koordynowaniu procesów osłonowych dla subregionu oraz instrumenty wsparcia dla pracowników odchodzących z sektora wydobywczego. Nie zabrakło także głosu parlamentarzystów reprezentujących region na szczeblu krajowym, którzy zwracali uwagę na konieczność presji legislacyjnej i skutecznego sięgania po środki unijne oraz krajowe przeznaczone na transformację Dolnego Śląska. 